دبير خانه همايش
تاريخچه شهرري
حدود شش كيلومتري جنوب شرق تهران، چشمه اي
نسبتا پر آب از پاي صخره اي عظيم از دل سنگ بيرون مي آيد. اين چشمه را امروزه چشمه
علي گويند. لكن در روزگاران پيشين آن را نهر سورني (ظاهرا منسوب به خاندان بزرگ
سوران همزمان با سلسله اشكانيان و ساسانيان) ميناميده اند .مورخان و جغرافي دانان
از قديم الايام در باب بزرگي و پهناوري شهرري و اندازه و ابعاد آن اشاراتي داشته
اند مانند جمله منسوب به ايزيدور خاراكسي يوناني كه در قرن اول ميلادي و همزمان با
سلسله اشكانيان گفته است: ري از تمام شهرهاي مادر بزرگتر بود. همچنين در شهرري حرم
حضرت عبدالعظيم الحسني معروف به سيد الكريم وحرم يكي ازفرزندان 37 گانه حضرت امام
موسي بن جعفر(ع) به نام حمزه وحرم امامزاده طاهركه نسب ايشان باهشت واسطه به امام
زين العابدين (ع) ميرسد.
تاريخ دانان يوناني از ري به نامهاي راگا و راگيا
نام برده اند. در خصوص اين عنوان لازم به ذكر است كه در حدود سي كيلومتري
كرمانشاهان در كمرگاه كوهي به نام بستون، كتيبه اي وجود دارد. در روي اين كتيبه كه
به زبان پارسي عهد هخامنشي، عيلامي و بابلي كنده كاري شده، نام ري بصورت رگا نوشته
شده است. نام هاي مختلف اين شهر در طول دورانها دلالت بر قدمت اين شهر كهن دارد. در
قرون اسلامي شهر ري در علوم و فنون رونق و رواج بسيار داشت. لكن در عهد پايتختي
يعني در زمان آل بويه و سلجوقيان ظهور بيشتر يافت. كتابخانه ها و مدارس مشهوري در
آنجا به وجود آمد.شاهان آل بويه، دانشمندان و عالمان را مورد بزرگداشت و تجليل قرار
ميدادند و تدريس فنون مختلف از طب و نجوم و حكمت و كلام و فقه، بازاري پر رونق
يافت . گفته اند در ري باستان، كتابخانه صاحب بن عباد به تنهايي به اندازه تمام
كتابخانه هاي آن زمان اروپا كتاب داشت.
در زمان سلجوقيان ، طغرل نخستين و بركيارق، ري را
دارالملك قرار دادند و علم و فرهنگ را در اين شهر سخت رونق دادند.
به طوري كه عبدالجبار ابن علي القمري رازيدر مدرسه خود در اين شهر براي حدود 400
شاگرد تدريس ميكرد. شاهان آل سلجوق نيز به ايجاد مدرسه و نشر معارف و ترويج هنر
اهتمامي كافي داشتند. مجالس موعظه و خطابه نيز در آن روزگاران اهميتي بسيار داشت و
در حكم مدارس عمومي به شمار مي آمد و از جميع اصناف در آن شركت كرده و در بحث هاي
مختلف شركت ميكرده اند.